Missing Peace | missingpeace.eu | NL

Israël en gevolgen van de revoluties in Egypte en Syrië

Door Missing Peace

Analyse

Yochanan Visser

Dit artikel is eerder gepubliceerd in het blad Aktueel

Israëls strategische situatie is onderhevig aan grote veranderingen sinds de opstanden in de Arabische landen begonnen. Dit is vooral zichtbaar aan de grens met Egypte en op de grens met Syrië op de Golan hoogvlakte.

Deze grenzen golden lang als de meest veilige en rustige in Israel. Dat is nu totaal veranderd. Zuid Israel is al diverse keren aangevallen vanuit Egypte en de laatste maanden is er ook vanuit Syrië op Israëlische posities geschoten.

Door de toegenomen dreiging aan de grenzen met Egypte en Syrië heeft Israel besloten om dezelfde veiligheidsmaatregelen te nemen als die aan de grens met Libanon en Gaza. Wie nu bijvoorbeeld de grens met Egypte nabij Eilat bezoekt, ziet een vijf meter hoog hek dat in no-time werd gebouwd op uiterst moeilijk begaanbaar terrein in de Sinai woestijn.

Verder heeft de IDF allerlei elektronische detectie apparatuur geïnstalleerd en zijn er ondergrondse commando centra gebouwd langs de grens met Egypte. Op deze wijze worden bewegingen aan de Egyptische zijde van de grens vroegtijdig gesignaleerd.

Nieuwe elektronische detectie apparatuur bij de Egyptisch Israelische grens

Israel heeft recentelijk ook een Iron Dome anti raket schild nabij Eilat geïnstalleerd. Dit systeem werd succesvol gebruikt om de middellange afstandsraketten die Hamas afschiet op zuid Israel te elimineren.

De installatie van het Iron Dome systeem nabij Eilat lijkt vooral bedoeld om de strategische oliereserves van Israel te beschermen. Deze reserves zijn opgeslagen in gigantische tanks aan de weg vanaf de Egyptische grens naar Eilat.

In het noorden van Israel aan de grens met Syrië vindt een soortgelijke upgrade van de veiligheidsvoorzieningen plaats. De grensstreek aan de Syrische zijde is al in handen gevallen van radicaal Islamitische oppositie groepen die er geen geheim van maken dat na de val van Assad de strijd tegen Israel zal worden opgevoerd.

In Israel lijkt langzaam het besef door te dringen dat de situatie op de Golan drastisch aan het veranderen is. De Israëlische bevolking werd tijdens Pesach het advies gegeven om nog een keer van de natuur op de Golan te genieten ‘nu het nog kan’.

Israëlische veiligheidsexperts zijn van mening dat er sprake is van nieuwe gevaren uit Syrië. De oude situatie waarbij het Syrische leger tegenover de IDF stond is voorbij. Deze situatie die vanaf 1967 duurde kan het beste worden omschreven als een status quo waarbij Syrië wist dat het geen partij was voor de IDF. Het gevolg was dat er vrijwel geen militaire activiteit was in het gebied.

Nu Assad de controle over Syrië is kwijtgeraakt is de grootste zorg in Israel dat het enorme arsenaal chemische wapens in Syrië in handen zal komen van de Islamistische oppositiegroepen en uiteindelijk tegen Israel zal worden gebruikt. Een tweede zorgwekkende ontwikkeling is de toegenomen kans op terroristische aanslagen op Israëlische posities op de Golan vanuit Syrië.

Een andere ontwikkeling die de IDF zorgen baart is de toegenomen instabiliteit in Libanon waar in het noorden strijd wordt gevoerd tussen soennitische groepen en alawieten die Assad steunen. De laatste groep krijgt steun van Hizbollah en van het Syrische leger. De soennieten in Libanon en in Syrië worden gesteund met geld en wapens door de Golf staten en Saoedi Arabie.

Vooralsnog lijkt het door Iran gesteunde shiitische Hizbollah niet geïnteresseerd in een nieuwe confrontatie met Israel. Dit kan echter snel veranderen wanneer Assad verder in het nauw wordt gedreven. Iran heeft Hizbollah eerder in 2006 ook opdracht gegeven om Israel aan te vallen. Dit werd toen gedaan omdat Iran in de veronderstelling verkeerde dat internationale actie tegen het kernwapenprogramma op handen was.

Iets dergelijks kan nu ook gebeuren wanneer de strategische alliantie tussen Iran, Syrie en Hizbollah daadwerkelijk in gevaar komt. Iran is op grote schaal betrokken bij de strijd in Syrië en steunt Assad met wapens, militaire training, troepen en geld.

Het meest directe gevaar voor Israel schuilt echter in de dramatische ontwikkelingen in Egypte waar sprake is van toenemende onrust, anarchie en vrijwel onoplosbare economische problemen.

Het regime van Mohammed Morsi lijkt langzaam maar zeker de grip op de situatie in Egypte te verliezen. Er zijn dagelijks meldingen van gevechten tussen verschillende politieke groeperingen en regeringstroepen. Het toenemende geweld en anarchie zijn  een direct gevolg van onvrede over de tekorten aan eerste levensbehoeften zoals energie, medicijnen en zelfs brood.

Het regime van het Moslim Broederschap lijkt niet te weten hoe het de crisis in Egypte onder controle moet krijgen en is er nog altijd niet in geslaagd om aan de voorwaarden voor een uiterst belangrijke IMF lening te voldoen. Maar zelfs met behulp van die lening van vijf miljard dollar lijkt de economische situatie in Egypte niet meer te redden. De Egyptische munteenheid is al sterk gedevalueerd, buitenlandse investeringen zijn vrijwel opgedroogd en de toeristische industrie, die een van de peilers onder de economie was, is ingestort.

Meer dan de helft van de bevolking leeft op minder dan twee dollar per dag en het stopzetten van subsidies op eerste levensbehoeften (die alle buitenlandse hulp consumeren) zal zeker voor een nieuwe geweldsexplosie zorgen.

In de Sinai woestijn is sprake van toenemende terroristische activiteiten door radicale islamitische groeperingen. Eind maart bijvoorbeeld voorkwam het Egyptische leger in een paar dagen tijd tien terroristische aanslagen in noord Sinai. Een schip met Iraanse wapens bestemd voor de Sinai en Gaza werd begin april door de Egyptische marine onderschept.

Het echte gevaar voor Israel ligt echter niet in de toegenomen terroristische activiteit in de Sinai woestijn maar in de wijze waarop het regime in Egypte reageert op de interne kritiek.  De aandacht voor het eigen falen wordt afgeleid door toegenomen retoriek aan het adres van Israel de Verenigde Staten.

Een andere zorgwekkende ontwikkeling is het onderdrukken van recent verworven vrijheden door het regime van Morsi. Begin april werd bijvoorbeeld een bekende TV presentator gearresteerd die de spot had gedreven met president Morsi.

In de moderne geschiedenis van het Midden-Oosten is het herhaaldelijk voorgekomen dat een dergelijke reactie de eerste stap betekende op weg naar oorlog (meestal met Israel). In de zestiger jaren leidden bijvoorbeeld de politieke blunders van de Egyptische president Nasser op het gebied van de pan-Arabische politiek tot de uitbraak van de Zesdaagse Oorlog. Een ander voorbeeld is de invasie van Koeweit en het daarop volgende Scud offensief tegen Israel door Saddam Hoessein in 1990. Irak kende toen ook grote interne problemen.

De anti Semitische tirades van de huidige Egyptische president en andere leden van het Moslim Broederschap regime dienen dan ook serieus te worden genomen. In de fundamentalistisch islamitische ideologie van het Broederschap is de ondergang van Israel en een nieuwe Holocaust op het Joodse volk immers een voorwaarde voor een andere, betere wereld.

Het feit dat Israel binnenkort naar verwachting bijna geheel omgeven zal worden door landen waar dergelijke fundamentalistisch Islamitische regimes de dienst uitmaken baart de regering in Jeruzalem dan ook grote zorgen.