Missing Peace | missingpeace.eu | NL

Israëlische verkiezingsuitslag overwinning voor centrum

Door Missing Peace
Yes Atid leider Yair Lapid na de verkiezingsoverwinningYes Atid leider Yair Lapid na de verkiezingsoverwinning

De Israëlische verkiezingen zorgden ogenschijnlijk voor enkele grote verrassingen.

De verrechtsing van de Israëlische samenleving die door de internationale media werd verondersteld, bleek in werkelijkheid niet te hebben plaatsgevonden. Deze veronderstelling kwam voornamelijk voort uit het feit dat de meerderheid van de Israëli’s niet meer gelooft dat de Palestijnen bereid zijn tot vrede.

Het rechtse Likud/Yisrael Beiteinu blok leed dus zware verliezen en de grote winnaar werd de centrum partij Yes Atid van ex-journalist Yair Lapid. Dit had echter niets te maken met het vastgelopen vredesproces maar alles met interne Israëlische kwesties.

Lapid’s partij Yes Atid haalde 19 zetels  en werd daardoor de tweede partij in de nieuwe Knesset.

Andere winnaars waren de nationaal religieuze partij Bayit Yehudi die van 3 naar 12 zetels ging ( ten koste van Likud) en de linkse partijen Meretz en Avoda (Arbeiderspartij) die kiezers trokken van Kadima.

Het ultra orthodoxe Yadut HaTorah was een andere winnaar, de partij won zeven zetels (een winst van twee zetels t.o.v. 2009).  Een deel van de winst van Yadut HaTorah kwam uit zeer onverwachte hoek, namelijk van Arabische kiezers in het noorden van Israel.

Deze stemden op de partij omdat die zich had ingezet voor de werkgelegenheid van Arabieren bij fabrieken die met sluiting werden bedreigd (Pri HaGalil bijvoorbeeld).

De verkiezingscampagne werd bepaald door de focus op economische en sociale problemen. Het conflict met de Palestijnen speelde nauwelijks een rol.

De nederlaag van Likud/Yisrael Beiteinu werd veroorzaakt door fouten in de campagne voering en de unie tussen de twee partijen. Deze unie kwam tot stand nadat een eerdere deal met de nu bijna weggevaagde Kadima partij (de grootste partij bij de verkiezingen in 2009) vroegtijdig strandde.

Het doel was om het premierschap van Benjamin Netanyahu veilig te stellen met het oog op de bedreigingen die Israel in toenemende mate boven het hoofd hangen (Iran en de golf van Islamistische omwentelingen in de Arabische landen)

De juridische procedures waarin Yisrael Beiteinu leider Avigdor Lieberman is verwikkeld was een andere factor die meespeelde bij het verlies van Likud Beiteinu. Extremistische tendensen die tijdens de campagne aan het licht kwamen speelden ook een rol. Zo riep Likud leider Moshe Feiglin op om de Palestijnse kwestie op te lossen via een zogenaamde ‘oprot premie’.

De opkomst van Yes Atid heeft vooral te maken met afkeer van het huidige politieke establishment in Israel; een agenda gericht op belangrijke interne Israëlische kwesties en het charisma van partijleider Yair Lapid.

Lapid speelde handig in op de afkeer van het politieke establishment door een lijst te formeren zonder politici. De nieuwe Yes Atid fractie is dan ook een bonte verzameling van journalisten, zakenmensen, bestuurders en zelfs twee rabbijnen.

De opkomst van Yes Atid is ten koste gegaan van Kadima de partij die de vorige verkiezingen won en nu slechts twee zetels overhield. Kadima is vooral ten onder gegaan aan een reeks corruptieschandalen en gebrek aan politieke richting.

Verder was Lapid verzekerd van de steun van de media die hun voormalige collega ruim de aandacht gaven. Ook heeft hij zich omringd met invloedrijke zakenmensen en een adviseur die voorheen het bureau leidde van ex-premier Sharon.

Yes Atid is qua politieke richting een echte centrum partij en heeft haar grootste aanhang onder de Israëlische middenklasse. De Israëlische middenklasse kwam vorig jaar in opstand tegen de toenemende kosten van levensonderhoud. Lapid’s partij zette deze kwestie daarom hoog op de agenda.

Yes Atid krijgt nu grote invloed op de politiek van de nieuwe regering van premier (formateur) Netanyahu. Te verwachten valt dat sociaal economische kwesties hoger op de agenda komen te staan en dat er druk komt om de onderhandelingen met de Palestijnen uit het slop te trekken.

PA president Mahmoud Abbas heeft al aangekondigd dat de Yes Atid leiders zullen worden uitgenodigd voor een ontmoeting met de PLO top in Ramallah.

Yes Atid zal ook de kwestie van uniforme dienstplicht hoog op de agenda willen zetten. De partij wil dat orthodoxe yeshiva studenten – met uitzondering van de meest briljante onder hen – niet meer worden vrijgesteld van de dienstplicht.

Of dit zal lukken is afhankelijk van de opname van orthodoxe partijen in de coalitie. In principe kan Netanyahu een regering vormen zonder deze partijen. Zijn voorkeur lijkt echter uit te gaan naar de vorming van een brede coalitie (incl. Bayit HaYehudi en de orthodoxe Shas partij) om zo een vroegtijdige val van de nieuwe regering te voorkomen.

Een andere factor die een rol speelt bij de vorming van een dergelijke coalitie is de winst van de religieuze partijen bij deze verkiezingen. Een coalitie met een orthodoxe partij zal de  fragiele status quo tussen de seculiere en religieuze segmenten van de Israëlische maatschappij in tact laten.