Missing Peace | missingpeace.eu | NL

Presidentverkiezing brengt Egypte geen rust

Door Missing Peace

 Nieuwe protesten op Tahrir na het vonnis in de rechtzaak tegen Mubarak

Analyse

De eerste ronde van de presidentverkiezingen in Egypte lijkt op het eerste gezicht in een nederlaag voor de Islamisten te zijn geëindigd, ondanks de nipte overwinning van Mohammed Morsi de kandidaat van het Moslim Broederschap.

Het verkiezingscomité maakte bekend dat Morsi 5.76 miljoen stemmen had behaald. Achmed Shafiq  werd tweede met 5.5 miljoen stemmen.

De verrassende tweede plaats van Shafiq, een voormalige premier onder Mubarak,  werd over het algemeen gezien als een teken dat het Egyptische publiek bang is geworden voor totale Islamistische controle over het land.

Echter, de opkomst voor de eerste ronde van de verkiezingen was erg laag (47%), een factor die bepalend bleek voor de uitslag.  Op het platte land van Egypte, waar de Islamisten grote steun genieten was de opkomst namelijk het laagst. Een hittegolf op de dag van de verkiezingen werd aangevoerd als mogelijke oorzaak voor het thuisblijven van de kiezers daar.

Een andere factor die zeker meespeelde bij de uitslag is de chaos in Egypte en de toenemende economische problemen waar vooral de arme bevolking door wordt getroffen.  In sommige districten boycotte de bevolking de verkiezingen vanwege maandenlange tekorten aan essentiële levensbehoeften zoals gas en brood.

De roep om een sterke man neemt ondertussen toe. Het publiek is teleurgesteld in de effecten van de revolutie.

Vonnis

Dit kwam ook tot uiting na het bekend worden van het rechtbankvonnis tegen ex-president Mubarak. De massa’s gingen opnieuw de straat op om hun ongenoegen over de in hun ogen te milde straf voor Mubarak te ventileren.

Demonstraties vonden plaats op het Tahrir plein in Cairo, en in de steden Alexandrië en Suez.  Demonstranten eisten dat de leiders van het oude regime verantwoordelijk  worden gehouden voor de misdaden die zij hebben gepleegd tijdens de dertig jaar van Mubarak’s regime in Egypte.

Het Moslim Broederschap begrijpt de onvrede van de bevolking heel goed en speelt hier  handig op in. Zo verklaarde Morsi na het vonnis dat wanneer hij aan de macht zal komen, hij Mubarak en de andere regeringsfunctionarissen opnieuw zal gaan berechten.

 Hij voegde hieraan toe: “Egypte en haar zonen zullen de revolutie voort zetten. De revolutie is nog niet over.” 

Shafiq

Het vonnis in de rechtszaak tegen Mubarak zal waarschijnlijk negatieve gevolgen hebben voor Shafiq’s kansen op het presidentschap.  Shafiq wordt gezien als iemand uit de gehate kliek rond Mubarak.

Het Moslim Broederschap is er nu vooral op uit om de anti Mubarak sentimenten te koppelen aan Shafiq.

Zo wordt hij medeverantwoordelijk gehouden voor de dood van 1200 Egyptische demonstranten tijdens de omwenteling vorig jaar, omdat hij toen premier was.

Morsi

Mohammed Morsi’s kansen op het presidentschap lijken te zijn gestegen sinds het bekend worden van het vonnis.

Tegelijkertijd probeert Morsi om voormalige opponenten in de race voor het presidentschap over te halen om hem publiekelijk te steunen in de tweede ronde van de verkiezingen op 16 en 17 juni.

Te verwachten valt dat in de tweede ronde de massa’s op het platte land van Egypte in grotere getale naar de stembus zullen gaan. Het gaat nu immers direct om de toekomst van het land. Ook dit gegeven zal de positie van Morsi ten goede komen.

Shafiq lijkt nu nog slechts een kans te maken wanneer hij goed inspeelt op het verlangen naar stabiliteit onder het Egyptische publiek.

Inderdaad maakt hij in zijn toespraken voortdurend opmerkingen die inspelen op het verlangen naar terugkeer van de stabiliteit. Zo pleit hij voor verdere democratische hervormingen en voor verdraagzaamheid ten opzichte van de Kopten die 10% van de bevolking uitmaken, en die Shafiq steunen.

Ook zijn toon ten opzichte van Israel is veel gematigder dan die van Morsi en andere Islamisten. Hij  waarschuwde onlangs voor nieuwe militaire avonturen tegen het buurland en wees  op de desastreuze gevolgen van de Zes Daagse Oorlog in 1967, toen Egypte de Sinai woestijn verloor aan Israel.

Ook wijst hij op het belang van de terugkeer van de toeristen en de buitenlandse investeerders, die Egypte voor een economische ramp van ongekende omvang kunnen behoeden.

Stabiliteit

De stabiliteit in Egypte lijkt echter niet door de verkiezing van een president terug te zullen keren. 

Wanneer Morsi wint zal het vroeg of laat tot een machtstrijd komen tussen het Moslim Broederschap en het huidige militaire bestuur (SCAF). De SCAF heeft weliswaar beloofd dat men de macht op 30 juni a.s. zal overdragen aan het burgerlijk bestuur maar uit alles blijkt dat het leger niet van plan om haar machtspositie is op te geven.

Het is zelfs niet ondenkbaar dat het leger opnieuw een coupe zal plegen op het moment dat het door de Islamisten gedomineerde parlement samen met de president probeert de macht van het leger te beteugelen of een te extremistische koers gaat varen .

In het geval Shafiq toch mocht winnen zal hij slechts met de steun van het leger kunnen regeren. Hij heeft immers geen politieke machtsbasis in de vorm van een partij. Dit zal echter zeker tot een confrontatie met de Islamisten leiden.

Israël

Dat Israël ongerust is over de situatie in Egypte, bleek ook uit de verhoogde troepenopbouw langs de grens met Egypte direct na het tumult over het vonnis in de rechtszaak tegen Mubarak.

Tegelijkertijd wijzen Israëlische experts erop dat Egypte – ook na een eventuele  overwinning van Morsi – genoeg zal hebben aan het beteugelen van de interne crisis, en niet in staat zal zijn om een conflict met Israel uit te lokken.

In het Midden-Oosten is echter gebleken dat vijandelijkheden tegen Israël vaak juist werden gebruikt om de aandacht af te leiden van een interne crisis